Pasjoniści to katolickie zgromadzenie zakonne, którego zadaniem jest przypominać światu o męce i śmierci Jezusa Chrystusa. Pełna nazwa brzmi Zgromadzenie Męki Jezusa Chrystusa (łac. Congregatio Passionis Iesu Christi), stąd skrót CP, który zakonnicy dopisują po nazwisku, i potoczna nazwa „pasjoniści” — od łacińskiego passio, czyli męka, cierpienie.
Jesteśmy międzynarodowym instytutem zakonnym na prawie papieskim. Tworzą go kapłani i bracia zakonni żyjący we wspólnotach klasztornych. Początek dał nam włoski mistyk św. Paweł od Krzyża (1694–1775), który w 1720 roku spisał pierwszą regułę przyszłego zgromadzenia.
Punktem wyjścia wszystkiego, co robimy, jest jedno przekonanie: męka Chrystusa nie jest epizodem z przeszłości, lecz najpełniejszym objawieniem tego, jak Bóg kocha człowieka. Św. Paweł od Krzyża nazywał ją „największym i najbardziej zdumiewającym dziełem Bożej miłości”.
Z tego wynika też sposób, w jaki mówimy o cierpieniu. Nie twierdzimy, że cierpienie samo w sobie jest dobre. Mówimy, że w krzyżu Chrystusa ludzkie cierpienie przestaje być bezsensowne — i że nie ma takiego bólu, którego Bóg by nie znał od środka.
Jak wszyscy zakonnicy, pasjoniści składają trzy śluby: ubóstwa, czystości i posłuszeństwa. Składamy jednak także ślub czwarty — zobowiązanie, by słowem i życiem szerzyć pamięć męki Jezusa Chrystusa.
To on odróżnia nas od innych zgromadzeń. Nie jest to obietnica praktykowania konkretnego nabożeństwa, lecz zobowiązanie apostolskie: mamy sprawiać, żeby ludzie nie zapomnieli, jaką cenę Bóg zapłacił za człowieka, i żeby ta pamięć realnie zmieniała ich życie.
W praktyce oznacza to rekolekcje i misje parafialne, kaznodziejstwo, kierownictwo duchowe, posługę wśród chorych i cierpiących, Czarny Szkaplerz Męki Pańskiej oraz obecność w tych miejscach, gdzie cierpienie jest najbardziej dotkliwe.
Wielki Ojciec Miłosierdzia raczył dać swojemu Kościołowi nowy zakon, w tym tak bolesnym i nieszczęsnym czasie, w którym dostrzegamy pojawiające się otwarcie wszelkiego rodzaju niegodziwości ze szkodą dla naszej św. wiary, która zostaje dotknięta do żywego w wielu częściach chrześcijaństwa, a świat spoczywa w głębokim zapomnieniu gorzkich mąk wycierpianych z miłości dla niego przez Jezusa Chrystusa, nasze prawdziwe Dobro. – św. Paweł od Krzyża
Paweł Franciszek Danei urodził się 3 stycznia 1694 roku w Ovadzie w Piemoncie, jako najstarszy z sześciorga dzieci kupieckiej rodziny. Nie mógł chodzić do szkoły z powodów finansowych — kształcił się sam oraz przy pomocy miejscowych karmelitów i kapucynów.
22 listopada 1720 roku, w prywatnej kaplicy biskupa Alessandrii, przywdział czarną pokutną tunikę. Zaraz potem udał się do Castellazzo, gdzie podczas czterdziestodniowego odosobnienia prowadził dziennik duchowy i spisał regułę dla wspólnoty, którą nazywał wtedy „Ubogimi Jezusa”. Tę datę uznajemy za początek zgromadzenia.
Droga od tego pomysłu do zatwierdzenia była jednak długa:
- 1720 — obłóczyny i spisanie pierwszej reguły w Castellazzo
- 1737 — powstanie pierwszej wspólnoty na Monte Argentario p.w. Ofiarowania N.M.P. (prowincja Grosseto)
- 1741 — zatwierdzenie czasowe Reguły przez papieża Benedykta XIV (15 maja)
- 1769 — zatwierdzenie zgromadzenia na prawach papieskich bullą Supremi Apostolatus przez papieża Klemensa XIV (23 listopada)
- 1771 — powstanie klasztoru mniszek pasjonistek w Tarquinii
- 1771 — ostateczne zatwierdzenie Reguły i potwierdzenie Zgromadzenia ze strony papieża Piusa VI bullą Praeclara virtutum exempla.
- 1775 — śmierć św. Pawła od Krzyża w Rzymie (18 października); zgromadzenie liczy wtedy 12 klasztorów
- 1853 — beatyfikacja dokonana przez papieża Piusa IX (1 maja)
- 1867 — kanonizacja przez Piusa IX (29 czerwca)
Na habicie nosimy znak, który jest jednocześnie herbem zgromadzenia: białe serce zwieńczone krzyżem, na czarnym tle, z napisem Jesu XPI Passio i trzema gwoździami u dołu.
Czerń oznacza żałobę po śmierci Chrystusa. Serce — miłość, która była jej przyczyną. Napis to skrót od Iesu Christi Passio, czyli „Męka Jezusa Chrystusa”; litery XPI pochodzą ze skrótu greckiego zapisu Chrystusa. Trzy gwoździe przypominają o ukrzyżowaniu i grzechach ludzkich, które były jego prawdziwą przyczyną.
Na świecie jest obecnie:
- około 1800 zakonników — kapłanów i braci
- posługujemy w 61 krajach na 6 kontynentach
- jesteśmy podzieleni na 7 konfiguracji, w ich ramach 16 prowincji i 7 wiceprowincji
Stan na 2024. Źródło: Kuria Generalna Zgromadzenia Męki Jezusa Chrystusa, Rzym.
W Polsce:
- pasjoniści przybyli do Polski w 1923 roku, sprowadzeni do Przasnysza przez biskupa płockiego Antoniego Juliana Nowowiejskiego
- polska prowincja p.w. Wniebowzięcia NMP została erygowana w 1958 roku; do 1994 jej siedzibą był Przasnysz, obecnie Warszawa-Grochów
- prowincja liczy 40 zakonników w 7 klasztorach w Polsce oraz w fundacji w Smotryczu na Podolu (Ukraina)
Życie pasjonisty ma rytm wahadła: od ciszy klasztoru do ludzi i z powrotem. Św. Paweł od Krzyża nie chciał ani mnichów zamkniętych za murem, ani kaznodziejów bez zaplecza modlitwy — chciał uczniów żyjących „na wzór Apostołów”, którzy najpierw sami trwają przy Chrystusie ukrzyżowanym, a potem mówią o Nim innym. Dzień jest podzielony między modlitwę wspólną i osobistą, pracę, studium i posługę. To nie są cztery osobne życia, tylko cztery strony jednego.
Czwartym ślubem. Obok ubóstwa, czystości i posłuszeństwa pasjoniści zobowiązują się szerzyć pamięć męki Jezusa Chrystusa. Żadne inne zgromadzenie nie składa takiego ślubu.
Congregatio Passionis Iesu Christi — Zgromadzenie Męki Jezusa Chrystusa. Zakonnicy dopisują go po nazwisku, aby wskazać zakonną przynależność.
Obie te rzeczy naraz. Św. Paweł od Krzyża chciał, by jego naśladowcy żyli na wzór Apostołów: z życia modlitwy i samotności wychodzili do ludzi z przepowiadaniem, i do niego wracali.
Tak. Oprócz rekolekcji i misji ludowych obsługują parafie w Polsce i za granicą.
Włoskim mistykiem i kaznodzieją (1694–1775), założycielem zgromadzenia, uważanym za jednego z największych mistyków XVIII wieku.